Web 3.0

Web3 Nedir? – Tarihsel Gelişimi 

Web kavramının tarihsel gelişim internetin icadı ile başladı. İnternetin bazı kuruluşlarca kullanılması ve daha sonra özel sektörün de buna dahil olmasıyla beraber web’in gelişimi başka bir boyut kazandı.  

Web’in temelleri 1970’lerde akademi ve bazı kuruluşlar tarafından kullanılarak  atılmaya başlandı. Burada bahsedilen web kavramı web’in ilk aşaması olan web1.0’dır.  Web 1.0’ın gerçekleştirmeye çalıştığı şey metin halindeki bilgiyi başkaları ile kolay ve hızlı bir şekilde paylaşabilmekti. Bu yapı her kesimden insanın erişemeyeceği az kullanıcısı olan bir yapıydı. Burada ticari  kaygılardan ziyade bilgiyi yayma konusunda ilerleme kat edildi.  

Özel sektörün internetten faydalanarak ekonomik bir getiri sağlayabilmesi gelişimin ana tetikleyicilerinden biri oldu. Amazon, Google ve Facebook (Meta)  gibi şirketler bunların başını çekti. Web kavramı eski sıkıcılığını bir kenara bırakarak  kullanıcıların da etkileşimde bulunabildikleri ortamlara dönüştü. Bu süreç Web 2.0  dediğimiz ve şu anda kullandığımız platformların temelini oluşturdu.  Artık bilgi, her kesimin ulaşabileceği niteliklere sahip oldu. İnternet  üzerinden tek tıkla ürünler satın alınmaya başlandı. Günlük hayatta her anımızı paylaşabileceğimiz sosyal mecraları hayatımızın vazgeçilmez öğelerinden biri haline dönüştü. Web 2.0’ın  bizlere sunduğu şeyler hayatımızı fazlasıyla kolaylaştırıp renklendirdi.

Her güzel  şeyin arkasında olduğu gibi web 2.0’ın da çok büyük sorunları vardı. İnsanlar ücretsiz  olduklarını düşünüp kullandıkları sosyal mecralarda birer ticari figüre dönüştü. Bir başka deyişle “bir ürüne ücret ödemiyorsanız muhtemelen orada ücret sizsiniz” sözü kendini doğrular oldu. Her  birimiz inanılmaz bir hızla veri üretmeye başladık. Bu veriler genel olarak reklam sektörü (ürünlerin satılabilmesi) için kullanıldı. Bu durum gündelik hayatımızı  etkilemesine karşın direkt olarak problem teşkil etmiyordu. Ana sorun verilerin yeni yüzyılın silahı olarak insanlar üzerinde kullanılmaya başlanması, kitleler üzerinde manipüle edici olarak kullanılmaya başlanmasıydı. Geçmiş yıllarda birçok veri skandalı  yaşandı. Artık insanlar verileri konusunda biraz daha hassas davranıyorlar. Aynı zamanda kişisel verilerin korunması için birçoğu ülke yasal düzenlemeler yaptı. Kullanıcılarda oluşan farkındalıkla beraber kâr amacı gütmeyen veya merkeziyetsiz olan yapılar ortaya çıkmaya başladı. Web 3.0’da bunların sonucunda hızlı bir şekilde benimsenerek  gelişimini sürdürmeye başladı. Web 3.0’a değinmişken web 3.0’ın altyapısını oluşturan blockchain teknolojinden de bahsetmek gerekir. 

Blockchain teknolojisi altyapısı geçmiş yıllara dayanan bir  teknoloji. Yaygın kanaat milat olarak blockchainin ilk uygulaması olan bitcoini kabul  eder. Bitcoin, Satoshi Nakamoto adında anonim biri ya da birileri tarafından  yaratıldı. Bitcoin’in amacı eşten eşe aracısız, merkezi bir yapıya ihtiyaç duymadan hızlı  ve ucuz bir şekilde elektronik bir değeri (parayı) transfer edebilmemizi sağlamaktır. 

Blockchain teknolojisini kısaca anlatmak gerekirse tam anlamıyla bir veri tabanı  olduğunu söyleyemeyiz. Verileri geleneksel veri tabanlarının aksine merkezi bir  yapıda depolamaktansa merkeziyetsiz bir şekilde depolamamızı sağlayan bir  teknolojidir. Blockchain teknolojisini binlerce kopyası olan ve dünyanın  dört bir yanına dağılmış not defterlerine benzetebilirsiniz. 

Web 3.0 blockchainin gücünü arkasına alarak merkeziyetsizliği bizlere vaat eden yeni bir  kavram. Şu an özellikle finans sektöründe kullanılan blockhain teknolojisinin birçok uygulaması bulunmaktadır. Merkeziyetsiz borsalar, cüzdanlar, swap ve borç alıp verebileceğimiz platformlar: bir başka deyişle DeFi… Yolun daha çok başındayız. Blockchain büyük bir hızla gelişmeye devam edecek gibi duruyor. Web 3.0 şu anda finansal özgürlüğü sağlıyor diyebiliriz. Bunun yanında gelecekte  bizlere sağlayacağı birçok ayrıcalık da olacaktır.  

Web 3.0’da önceki aşamaları gibi bizlerin hayatını biraz daha kolaylaştıran bir yapı bununla beraber bazı kötü senaryolar da mevcut. Merkezi yapılar söz konusu olmadığından herhangi bir sorun yaşandığında muhatabınız olmuyor. Henüz gelişme aşamasında olduğu için kod açıkları bulunabilmekte bu da siber saldırılara davetiye çıkarmaktadır. Bu olumsuzluklar zaman içerisindeki gelişimle ve web 3.0’ın yaygın kullanımı ile beraber aşılabilir.

Özetlemek gerekirse web 3.0 bizlere merkeziyetsizliği vaat ediyor. Henüz emekleme aşamasında olduğu için yaygın kullanımla beraber tüm problemlerini ve soru işaretlerini zaman içerisinde aşacaktır. Tartışmasız bu yapının karşısında duracak olan, şuan web 2.0’ın tekel yapısından büyük kazançlar sağlayan devasa şirketler ve devler de olacaktır. Fakat şunu bilmeliyiz ki web’in ciddi regülasyonlara ihtiyacı olduğu için web 3.0’ın gelişiminin engellenmesi kolay olmayacak. Burada yapılacak en akıllıca şey regülasyonlara gidilerek bu sektörü yasallaştırılıp kendi lehimize kullanabilmek olacaktır.  

Yazan: Mesut Kuzu – Akdeniz Üniversitesi YBS Öğrencisi

Faydalanılan Kaynaklar:

  • https://upfolio.com/ultimate-bitcoin-guide 
  • https://upfolio.com/ultimate-blockchain-guide 
  • Turan Sert “Sorularla Blockchain” kitabı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

e-bülten

abonelik

Son gelişmelerden ilk siz haberdar olmak istiyorsanız e-bültene abone olabilirsiniz.

Tüm Hakları Saklıdır © 2013/2022 YBZirvesi
Made with ❤ Enes Emen